De elastische school

Innovatie in het voortgezet onderwijs: de Tweede Kamer buigt zich de komende tijd over de vraag of we de eerste en tweede correctie van de Centrale Examens moeten omkeren.

De eerste reacties die ik van docenten lees op social media, gaan uiteraard over werkdruk. En over de vergoeding voor tweede correctie. Het doet mij altijd denken aan deze uitdrukking: “Weighing the pig won’t make it fatter.” Wat is het belang van toetsing in het voortgezet onderwijs als het gaat om leerrendement en effectiviteit van onze leersystemen? Veel docenten wijzen op het feit dat leerlingen niets doen als er geen “beloning” in de zin van een cijfer aan vasthangt. Dat is zeker waar. Een meerderheid van mijn leerlingen vraagt bij de eerste opdracht die ze van me krijgen of het “voor een cijfer” is. Pas als je leerlingen er langere tijd op wijst dat ze een cijfer krijgen voor zaken als: persoonlijke groei, initiatief en samenwerken verandert er iets in hun houding ten opzichte van leren. Dat is lastiger te meten dan een cijfer voor 50 toetsvragen maar het raakt de kern van leren iets meer dan enkel het meten van de cognitieve stand van zaken op enig moment.

Leerlingen hebben geleerd te presteren op piekmomenten, tijdens toetsweken en op examens. En dat doen docenten ook. De nadruk op toetsen en meten heeft opgeleverd dat scholen zijn gaan functioneren op de golfslag van toetsweek naar toetsweek. In de tussentijd puft iedereen uit in de les.

elastic enterprise

Maar kan het ook anders? Kun je als samenleving ook besluiten dat leren fundamenteel anders werkt dan de manier waarop we het aanbieden op scholen? Als we naar innovatieve bedrijven kijken die daar succesvol in zijn, zien we enkele opmerkelijke verschijnselen. Succesvolle bedrijven zijn in staat om bij stagnerende groei om te schakelen naar nabijgelegen markten. Kijk naar bedrijven als Apple en Samsung, of Amazon. Apple, dat marktaandeel verloor op de PC-markt, verlegde haar aandacht naar een platform waarop zij diensten ging aanbieden, zoals muziek, film en het delen van bestanden. Onderwijs zou eenzelfde soort elasticiteit moeten vertonen. Docenten zouden zich moeten richten op de platforms waar leren op dit moment plaatsvindt. In The elastic Enterprise: The new Manifesto for Business Revolution tonen Nicholas Vitalari en Haydn Shaughnessy hoe innovatieve bedrijven het voor elkaar kregen om ondanks tijden van crisis te floreren. Zij laten zien hoe platformgericht opereren leidt tot succes. Het onderwijsveld kan hier enkele wijze lessen uit halen. Leren gaat sneller als je het organiseert in communities, gericht op gemeenschappelijke leervragen. Denk over leersystemen als ecosystemen, die bepaalde eigenschappen hebben en behoeftes. Dit gaat verder dan “leren op maat” of “gepersonaliseerd leren.” De fundamentele vraag die iedere docent zou moeten stellen aan zichzelf en aan iedere individuele leerling is de volgende: “is ieder mens intrinsiek gemotiveerd om te leren?” Veel docenten verwarren de verveelde gezichten in hun klaslokalen met een gebrek aan die intrinsieke motivatie. Ik ben er in de afgelopen jaren van overtuigd geraakt dat het eerder andersom is. De docent en daarmee de hele schoolorganisatie is vergeten om te leren hoe je onderwijs laat aansluiten bij de eisen die hun gebruikers eraan stellen.

Elastic enterprise

Leren moet weer een spannend avontuur worden, dat je in alle vrijheid kunt aangaan, zonder voortdurend de hete adem van het toetsmonster in je nek te voelen. Wat wij leerlingen op dit moment leren, is dat je voortdurend bang moet zijn om te falen. Maar leren is juist zoveel mogelijk falen, op je bek gaan en opstaan om te bedenken hoe je het op een andere manier moet oplossen. Als docent moet je die vrijheid ook weer gaan voelen. Vrijheid om je onderwijs eens helemaal op zijn kop te zetten, te luisteren naar wat je leerlingen eigenlijk van je willen. En dat is geen extra toetsweek. Als je diep in hun hart kijkt is dat ook geen waardering in de vorm van een 6,3 in plaats van een 6,1. Ik verwacht weinig van het omdraaien van de eerste en tweede correctie, behalve geklaag over toenemende werkdruk in het onderwijs. Laten we eens nadenken over de vraag wat we zouden moeten weten over leerlingen om hun weg naar volwassenheid beter te begeleiden. Hebben we daar nog volledig opgetuigde en sufgeorganiseerde scholen voor nodig of zijn we ook in staat om onszelf opnieuw uit te vinden door eens naar buiten te kijken en te zien hoe de rest van de wereld het doet? Time will tell.

This entry was posted in Blog.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *