Het grote ontwerp

Grote leerervaringen ontstaan als rotsvaste overtuigingen, die je in vele jaren hebt opgelopen, wankelen. Daarvoor heb je wel het een en ander nodig, zoals iemand die uitlegt hoe je de assumpties die tot die overtuiging hebben geleid, kunt onderzoeken en testen. Belangrijke vragen die bij leerlingen op de middelbare school opkomen, gaan vaak over identiteit. Wie ben ik en wat kan ik allemaal?

Als school heb je eigenlijk een drievoudige opdracht: kennis bijbrengen, vaardigheden leren en de vorming van leerlingen. Deze drie moeten in evenwicht zijn om een optimaal leerklimaat te scheppen. Als het evenwicht teveel doorslaat naar de kennisverwerving – zoals op veel scholen het geval is – herken je dat aan het gedrag van de docent. Deze zal snel geneigd zijn het heft in handen te nemen. Klassikale instructie waarin de kennis wordt aangeboden, vanuit een duidelijk aanbod, meestal met een methode van de uitgever. Vaardigheden komen dan al snel op het tweede plan. Zeker als je kijkt naar de vaardigheden die straks van de leerling gevraagd worden. Ben je in staat met creatieve oplossingen te komen voor urgente problemen, kun je goed probleemoplossend denken? Kun je goed in verschillende teams samenwerken? Het vormingsaspect komt in het beste geval terug in mentorprogramma’s als leefstijl in de brugklas, of – als je geluk hebt en het vak filosofie in je pakket hebt – bij een enkel vak. Maar kinderen in de leeftijd van 12 tot 19 jaar doen op school ervaringen op die ze de rest van hun leven meedragen en die moeilijk vervangen kunnen worden door andere ervaringen. Hoeveel leerlingen komen van de middelbare school af met de rotsvaste overtuiging dat ze absoluut geen wiskunde of scheikunde kunnen en dat enig begrip daarin een onhaalbare vesting is geworden? En wat betekent dat voor de toekomst van die leerlingen?

Leerervaringen ontwerpen die voldoen aan de hierboven geformuleerde eisen, is niet eenvoudig maar ook weer niet zo heel ingewikkeld dat het onmogelijk is voor docenten. Er zijn talloze voorbeelden te vinden op de verschillende platforms voor docenten wereldwijd. En ze gaan vrijwel allemaal over de weg naar zelfstandigheid van de leerlingen. Leer leerlingen om hun eigen leervragen te creëren en wees als docent faciliterend en vooral activerend. Zorg ervoor dat leerlingen niet alleen de benodigde kennis opdoen bij de vakken maar laat ze vooral ook groot denken. Denk vakoverstijgend en denk aan grote, open opdrachten om leerlingen te laten zien waar ze toe in staat zijn. Dat geldt overigens ook voor jezelf als docent. Als je het jaren oude curriculum loslaat en jezelf en je collega’s toestaat om vrij te denken over de invulling van je vak, komen er steevast mooie ideeën naar boven. Geef die ideeën een kans om tot volle wasdom te komen en laat je niet weerhouden door schrikbeelden als de exameneisen en bezoek van de inspectie. En sta vooral open voor het veranderen van je overtuigingen. Leerlingen willen allemaal leren hoe de wereld om hen heen functioneert. Misschien niet per se in de volgorde waarin wij ze dwingen. Die ruimte moeten we zien te vinden en dan zijn we op weg naar gepersonaliseerd leren en weg van de verstikkende uniformiteit die nu heerst.

Zaption

Een mooi voorbeeld dat ik deze week ontdekte, is het project “First Flush” van Santa Monica High School, waarin leerlingen samen met hun docenten en experts oplossingen bedenken voor een van de belangrijkste milieuproblemen van hun stad. Deze kwam ik toevallig tegen op Zaption, een platform waarop docenten interactieve lessen kunnen ontwerpen. Een mooie toepassing van het flip-principe, waarbij leerlingen tijdens het kijken van videolessen vragen krijgen. Leuk om een keer te proberen en het geeft je als docent de mogelijkheid om instructie uit het klaslokaal te krijgen en die tijd te gebruiken voor meer activerende vormen van leren en goede gesprekken over drijfveren en motivatie. Want daarin kunnen we leerlingen echt helpen verder te komen.

zaption

Probeer tijdens de komende kerstvakantie eens los te komen van je overtuigingen en na te denken over de manier waarop je je lessen vormgeeft en het leerrendement dat je daarmee behaalt. Als je lessen nu vooral bestaan uit steeds dezelfde instructies – zoals de uitleg van grammatica, spelling, de berekening van de richtingscoëfficient van een lijn, berekeningen van percentages of het juiste gebruik van een atlas, denk dan eens na over andere manieren waarop je die instructie zou kunnen laten beklijven bij leerlingen. Het meest frustrerende van docent zijn, is merken dat je leerlingen elk jaar weer opnieuw dezelfde stof moet uitleggen, omdat ze niets hebben onthouden van het voorgaande schooljaar. Meer van dezelfde uitleg is dan niet de oplossing. Andere manieren van leren wel. Laat leerlingen hun eigen overtuigingen bevragen en doe dat zelf ook regelmatig. Dan komen we op onze scholen tot een echte leercultuur en wordt daar elke dag aan werken weer een echte uitdaging.

Fijne feestdagen!

This entry was posted in Blog and tagged .

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *